Seyh Galib.Husn u Ask. Mesnevi

09.09.13 | yabgu


http//photoload.ru/data/d1/70/0a/d1700affc61c3f7bcde1cc36603e8ac9.jpg


<b>H&#252;sn &#252; A&#351;k. Mesnevi </b>
Author: &#350;eyh Galip
Editor: Muhammet Nur Do&#287;an
Publisher: T.C. K&#252;lt&#252;r ve Turizm Bakanl&#305;&#287;&#305;
Publication date: 1996
ISBN: 978-975-17-3358-0
Format / Quality: PDF
Number of pages: 406
Size: 6 Mb
Language:Turkish

Цитата:
&#350;EYH GAL&#304;B ( 1757-1799)

Divan Edebiyat&#305;m&#305;z&#305;n son b&#252;y&#252;k &#351;airi olan &#350;eyh Galib, 1757’de &#304;stanbul’da do&#287;du. As&#305;l ad&#305; Mehmed Esad olan &#350;eyh Galib’in babas&#305; Re&#351;id Efendi, annesi Emine Hatun’dur. Babas&#305; tasavvuf e&#287;itimi alm&#305;&#351;, mevlevili&#287;e ve melamili&#287;e ba&#287;l&#305; &#351;iirlerle u&#287;ra&#351;m&#305;&#351;, k&#252;lt&#252;rl&#252; bir ki&#351;idir. &#350;eyh Galib’in dedesi Mehmed Efendi de mevlevi tarikati ayd&#305;nlar&#305;ndand&#305;r.

Раскрыть
&#350;eyh Galib ilk&#246;&#287;retimini babas&#305;ndan g&#246;rd&#252;. Hamdi adl&#305; bir bilginden Arap&#231;a dersi alm&#305;&#351; ve kendisine Esad mahlas&#305;n&#305; veren S&#252;leyman Ne&#351;et’ten de &#246;&#287;renimi s&#305;ras&#305;nda faydalanm&#305;&#351;t&#305;r.

Galib ilk &#351;iirlerinde Esad mahlas&#305;n&#305; kullanm&#305;&#351;t&#305;r. Fakat bu ad&#305;n ba&#351;kalar&#305;nca kullan&#305;ld&#305;&#287;&#305;n&#305; g&#246;rerek Galib mahlas&#305;n&#305; alm&#305;&#351;t&#305;r. Yirmi d&#246;rt ya&#351;&#305;ndayken Divan’&#305;n&#305; yazm&#305;&#351;t&#305;r. 26 ya&#351;&#305;ndayken T&#252;rk Edebiyat&#305;’nda mesnevi t&#252;r&#252;n&#252;n en ba&#351;ar&#305;l&#305; &#246;rneklerinden biri say&#305;lan “H&#252;sn &#252; A&#351;k” adl&#305; e&#351;siz eserini yazm&#305;&#351;t&#305;r. Bir y&#305;l ilimle ve eserlerini yazmakla u&#287;ra&#351;t&#305;. Bu tarihte Galata Mevlevihanesi sonra Konya’da Mevlana dergah&#305;nda &#231;ileye girmi&#351;tir. Fakat babas&#305;n&#305;n iste&#287;i &#252;zerine &#231;ileyi tamamlamadan &#304;stanbul’a d&#246;nm&#252;&#351;t&#252;r. Yenikap&#305; mevlevihanesinde yeniden &#231;ileye girdikten sonra h&#252;creye &#231;&#305;km&#305;&#351;t&#305;r. S&#252;tl&#252;ce’deki evinde, 1791 y&#305;l&#305;na kadar &#351;eyhlik yapt&#305;. Sekiz y&#305;l s&#252;ren dergah &#351;eyhli&#287;i s&#305;ras&#305;nda Sultan III. Selim, Valide Sultan, padi&#351;ah&#305;n k&#305;z karde&#351;i Beyhan Sultan’&#305;n yak&#305;nlar&#305; aras&#305;nda yer ald&#305;. Onlar&#305;n takdirlerini kazand&#305;.

&#350;eyh Galib 1799 y&#305;l&#305;nda &#304;stanbul’da vefat etti. Mezar&#305; Galata Mevlevihanesi’nin avlusundaki t&#252;rbededir.

&#350;eyh Galib’in &#231;evresini derinden etkileyen kuvvetli bir &#351;ahsiyeti, kendisine ve sanat&#305;na tam g&#252;veni oldu&#287;u anla&#351;&#305;l&#305;yor.

&#199;ok gen&#231; ya&#351;tayken g&#252;&#231;l&#252; bir &#351;air ve geni&#351; k&#252;lt&#252;rl&#252; bir ayd&#305;n olarak tan&#305;nan &#350;eyh Galib, iddial&#305; bir &#351;airdir. Divan Edebiyat&#305;m&#305;zda tasavvufun &#246;zellikle Mevlevilik koluna en fazla ba&#287;l&#305; olan &#351;airdir. Galib tasavvufun mazmun, &#231;a&#287;r&#305;&#351;&#305;m ve fikir hazinesinden faydalanm&#305;&#351;t&#305;r. Tasavvufun tek varl&#305;k inanc&#305;n&#305;, ilahi a&#351;k, insan y&#252;celi&#287;i, ho&#351;g&#246;r&#252;l&#252;l&#252;k ilkelerini benimsemi&#351;tir.

&#304;ran’l&#305; &#350;evketi Buhari’nin a&#231;t&#305;&#287;&#305; Sebk-i Hindi &#231;&#305;&#287;&#305;r&#305;n&#305;n bizdeki en b&#252;y&#252;k mensubu &#350;eyh Galib’dir. Sebk-i Hindi’nin son g&#252;&#231;l&#252; &#351;airlerini dahi 50 y&#305;l geriden takip etmi&#351;tir.

&#350;eyh Galib bu tarzda &#246;rneklerle, i&#231;i&#231;e mecazlarla ve bir&#351;ey s&#246;yler g&#246;r&#252;n&#252;rken ba&#351;ka bir&#351;eyi kastetti&#287;ini bazen a&#231;&#305;k&#231;a s&#246;yler. O bizde sembolizme benzeyen &#351;iir &#231;&#305;&#287;&#305;r&#305;n&#305; a&#231;m&#305;&#351;t&#305;r.

Sanatta yenilik &#246;zlemi duymu&#351;tur. Divan &#351;iirinde yapm&#305;&#351; oldu&#287;u ba&#351;l&#305;ca yenilik, bamba&#351;ka bir &#252;slub bulmas&#305;, kendi deyimiyle bir ba&#351;ka lugat tekell&#252;m etmi&#351; olmas&#305;d&#305;r. Kelime hazinesi &#231;ok zengindir; &#252;slubu renk anlatan kelimlerle doludur. &#350;iirleri ba&#351;tanba&#351;a mecazlar, g&#246;r&#252;lmemi&#351; kapal&#305; ve karanl&#305;k hayallerle &#246;r&#252;lm&#252;&#351;t&#252;r. Sembolik &#351;iirlerdir.

Onun en &#246;nemli eseri H&#252;sn &#252; A&#351;k mesnevisidir. Bunun haricinde &#351;airin bir Divan’&#305;, &#350;erh-i Cezire-i Mesnevi adl&#305; bir mesnevisi, bir de Es-Sohbet&#252;’s-Safiyye adl&#305; bir eseri vard&#305;r.
Цитата:

H&#252;sn &#252; A&#351;k


H&#252;sn &#252; A&#351;k (G&#252;zellik ve A&#351;k) adl&#305; mesnevi &#350;eyh Galip'in (1757-1799) ba&#351;yap&#305;t&#305;d&#305;r. 2041 beyittir. Aruzun "meful&#252;-mefail&#252;n-fe&#252;l&#252;n" kal&#305;b&#305; ile kaleme al&#305;nm&#305;&#351;t&#305;r.

Kendisi bu eseri, 1782'de girdi&#287;i bir iddia &#252;zerine 6 ayda yazm&#305;&#351;t&#305;r. Son d&#246;nem divan edebiyat&#305;n&#305;n en &#246;nemli &#246;rneklerinden biri olmas&#305;n&#305;n yan&#305; s&#305;ra, tasavvufi alt yap&#305;s&#305; ve sembolizmi ile genel olarak edebiyat ve spiritualizm a&#231;&#305;s&#305;ndan &#231;ok &#246;nemli bir eserdir. Eserin kahramanlar&#305; g&#252;zellik (h&#252;sn) ve g&#252;zelli&#287;e y&#246;neli&#351;in sonucu olan a&#351;k't&#305;r. Eserin her bir sat&#305;r&#305;nda tasavvufi simgeler bulunur; ki&#351;i isimlerinden, yer isimlerine ve benzetmelere kadar. Sebk-i Hind&#238; (Hint &#252;sl&#251;bu) ile kaleme al&#305;nm&#305;&#351;t&#305;r.

Eserin Yaz&#305;l&#305;&#351;&#305;


&#350;eyh Galib eserin, Der bey&#226;n-&#305; sebeb-i te'l&#238;f k&#305;sm&#305;nda, bir oturumda N&#226;b&#238;'nin Hayr-&#226;b&#226;d isimli eserinin fazla &#246;v&#252;lmesinden rahats&#305;z olarak eseri yazmaya karar verdi&#287;ini belirtir. &#350;eyh Galib, N&#226;b&#238;'nin eserinin &#246;zg&#252;n olmad&#305;&#287;&#305;n&#305; &#246;ne s&#252;rm&#252;&#351; ve &#246;zg&#252;n bir eser kaleme almak istemi&#351;tir. Bu do&#287;ru bir tespittir; zira Baltac&#305; Mehmed Pa&#351;a ad&#305;na 1705'te kaleme al&#305;nan Hayr-&#226;b&#226;d, Att&#226;r'&#305;n &#304;l&#226;h&#238;-N&#226;me isimli eserindeki bir hik&#226;yeden temel almaktad&#305;r. &#199;o&#287;u motifi ve kurgusal detay&#305; s&#246;z konusu hik&#226;ye ile ayn&#305;d&#305;r. Asl&#305;nda d&#246;nemin &#252;nl&#252; edebi eserleri d&#252;&#351;&#252;n&#252;ld&#252;&#287;&#252;nde, bu pek normaldir. &#350;eyh Galib bu eseri &#246;zg&#252;n olmad&#305;&#287;&#305; i&#231;in k&#305;nam&#305;&#351; ve kendisi hem edebi anlamda geli&#351;mi&#351; hem de &#246;zg&#252;n olan bir eser kaleme almak istemi&#351;tir. Ayr&#305;ca eserdeki tasavvuf a&#287;&#305;rl&#305;&#287;&#305; ve &#350;eyh Galib'in tasavvufi y&#246;n&#252; g&#246;z &#246;n&#252;ne al&#305;n&#305;rsa, eserin yaz&#305;l&#305;&#351; ama&#231;lar&#305;ndan biri de &#246;nemli bir tasavvufi eser yazmak istemesidir.

Eserin Konusu


H&#252;sn &#252; A&#351;k, kurgusal anlamda H&#252;sn (G&#252;zellik) isminde bir k&#305;z ile A&#351;k isminde bir erke&#287;in a&#351;k&#305;n&#305; anlatan, tasavvufi bir tema ve temele sahip bir mesnevidir. Mesnevide anlat&#305;lan hik&#226;ye &#351;&#246;yledir:

Sevgio&#287;ullar&#305; (Beni-mahabbet) isimli bir Arap kabilesi vard&#305;r. Bir gece bu kabilede bir k&#305;z bir de erkek &#231;ocuk do&#287;ar, erke&#287;e A&#351;k k&#305;za H&#252;sn ismini verirler, bu ikisini birbirlerine ni&#351;anlarlar. &#214;&#287;renim zamanlar&#305; gelince ikisi de Edep okuluna giderler, bu okulda Munl&#226;-y&#305; C&#252;nun isimli b&#252;y&#252;k bir hoca vard&#305;r. Bu s&#305;ralarda H&#252;sn A&#351;k'a a&#351;&#305;k olur. &#304;kisi zaman zaman M&#226;n&#226; gezinti yeri`ne gitmekte gezinmekte, sohbet etmektedirler. Bu gezinti yerinde Suhan isimli bir mihmand&#226;r (misafir a&#287;&#305;rlayan ki&#351;i) vard&#305;r ki bu ki&#351;i her &#351;eyi bilen &#231;ok b&#252;y&#252;k bir insand&#305;r. Fakat, Hayret isimli kudretli bir ki&#351;i H&#252;sn ile A&#351;k'&#305;n g&#246;r&#252;&#351;mesine mani olur. Bir s&#252;re Suhan yoluyla mektupla&#351;&#305;rlar. A&#351;k'&#305;n Gayret ad&#305;nda bir lalas&#305; vard&#305;r ve sonunda ikisi A&#351;k'&#305;n gidip H&#252;sn'&#252; kabile b&#252;y&#252;klerinden istemesi konusunda anla&#351;&#305;rlar. Kabile b&#252;y&#252;kleri ise A&#351;k'&#305;n bu arzusuyla alay eder ve e&#287;er H&#252;sn'e kavu&#351;mak istiyorsa Kalb &#252;lkesine gidip Kimy&#226;`y&#305; al&#305;p gelmesi gerekti&#287;ini s&#246;ylerler. Yolun ne denli zorlu ve korkun&#231; oldu&#287;unu da anlat&#305;rlar, A&#351;k yolda dev, cin ve cad&#305;larla kar&#351;&#305;la&#351;acak, ate&#351;ten bir denizden ge&#231;mek zorunda kalacakt&#305;r. A&#351;k ile Gayret Kalb &#252;lkesine yola koyulurlar ve ba&#351;lar&#305;ndan bir&#231;ok badire ge&#231;er. Her badirede onlar&#305; Suhan kurtar&#305;r. Mutlu sonla biten hik&#226;yede; i&#351;in sonunda A&#351;k'&#305;n H&#252;sn'&#252; kendinden ayr&#305; sanmas&#305;n&#305;n onu yanl&#305;&#351; yollara d&#252;&#351;&#252;ren &#351;ey oldu&#287;unu, asl&#305;nda A&#351;k'&#305;n H&#252;sn, H&#252;sn'&#252;n de A&#351;k oldu&#287;unu, birlikte ikili&#287;in var olmayaca&#287;&#305;n&#305; asl&#305;n birlik (teklik) oldu&#287;u mesaj&#305; ile kar&#351;&#305;la&#351;&#305;l&#305;r.

Kahraman ve yerlerin isimlerinden hik&#226;yenin sonucuna kadar neredeyse her unsur tasavvufi bir anlam ta&#351;&#305;maktad&#305;r. (&#214;rne&#287;in; H&#252;sn ile A&#351;k seven ve sevileni yani h&#252;sn-&#252; mutlak(Allah) ile dervi&#351;i, edep; dergah&#305;, Munl&#226;-y&#305; C&#252;nun; m&#252;r&#351;idi, Kalp &#351;ehri; Allah’&#305;n taht&#305; olan g&#246;nl&#252; ve oraya yap&#305;lan seferin, &#231;ile dolu sevgi m&#252;cadelesinin simgeleridir.) Bu nedenle H&#252;sn &#252; A&#351;k tasavvuf edebiyat&#305; a&#231;&#305;s&#305;ndan &#231;ok &#246;nemli bir eserdir..
.<div align="center">
Уважаемый пользователь, вам необходимо зарегистрироваться, чтобы посмотреть скрытый текст!
Уважаемый пользователь, вам необходимо зарегистрироваться, чтобы посмотреть скрытый текст!
Уважаемый пользователь, вам необходимо зарегистрироваться, чтобы посмотреть скрытый текст!
Уважаемый пользователь, вам необходимо зарегистрироваться, чтобы посмотреть скрытый текст!
</div>

#226;n

Поделитесь записью в соцсетях с помощью кнопок:

Просмотров: 2585
Рейтинг:
  • 5

Реклама от партнеров: