Türk İşleme Sanatı

28.12.08 | Xurshid


http//photoload.ru/data/5a/27/56/5a2756a3cb9cde852cad3c97e120b656.jpg

<b>T&#252;rk &#304;&#351;leme Sanat&#305;</b>
Author: Ayten S&#252;r&#252;r
Publication date: 1976
Format / Quality: Pdf
Size: 13,5 Mb
Language:Turkish

http//photoload.ru/data/22/17/ad/2217ad1dd50c1017d3df6b44b7c45508.jpghttp//photoload.ru/data/e8/33/e0/e833e042f509c996b1b25324d56659fb.jpg

Цитата:
G&#252;n&#252;m&#252;ze ula&#351;an i&#351;lemeler yan&#305; s&#305;ra baz&#305; belgeler, yaz&#305;l&#305; kaynaklar, yerli yabanc&#305; sanat&#231;&#305;lar&#305;n yapm&#305;&#351; olduklar&#305; minyat&#252;rler, grav&#252;rler, suluboya resimler, ya&#287;l&#305; boya resimler, foto&#287;raflar ve baz&#305; mezar ta&#351;lar&#305;ndaki tasvirler bu d&#246;nem i&#351;lemelerinin yap&#305;ld&#305;&#287;&#305; merkezler, toplumdaki yeri, &#246;nemi, i&#351;levi ve plastik de&#287;erleri konusunda bizlere bilgi vermektedir. &#214;rneklersek: 19. y&#252;zy&#305;lda Allom'un &#231;izdi&#287;i "Yerebatan Sarn&#305;c&#305;'ndaki Metal &#304;plik &#199;ekicileri" &#351;imke&#351;haneden sonra bu sarn&#305;c&#305;n da iplik &#252;retiminde kullan&#305;ld&#305;&#287;&#305;n&#305; g&#246;stermektedir. Nicolay de Nicolas'&#305;n &#231;izimleri 16. y&#252;zy&#305;l kad&#305;n giysileri ve &#246;rtt&#252;kleri dolamalar konusunda bizleri ayd&#305;nlatmaktad&#305;r. Benzer bir durum Van Mour, Liotard, Levni, &#231;ar&#351;&#305; ressamlar&#305;, Ruhi Arel ve Osman Hamdi i&#231;in s&#246;z konusudur. Bu ressamlar giyim, ev e&#351;yas&#305; vb. gibi i&#351;lemeleri g&#246;rselle&#351;tirmi&#351;lerdir. Van Mour'un "Oyun Oynayan K&#305;zlar" isimli eserinde i&#351;lemeli yast&#305;klar ve divan &#246;rt&#252;s&#252;, "Ut &#199;alan Kad&#305;n" isimli eserinde ise i&#351;lemeli atlas yast&#305;klar ve fig&#252;r&#252;n i&#351;lemeli giysisiyle pelerini Buhara atmas&#305; tekni&#287;i yan&#305; s&#305;ra dival i&#351;inin varl&#305;&#287;&#305;n&#305; ortaya koymaktad&#305;r. Levni'nin minyat&#252;rleri ise i&#351;lemeli giysiler yan&#305; s&#305;ra i&#351;lemeli u&#231;kurlar&#305;yla, kemerleriyle farkl&#305; t&#252;rleri sergilemektedir. Ruhi Arel'in 1910, 1911 tarihli "Kasnakta Nak&#305;&#351; &#304;&#351;leyen K&#305;z" ve "Gergefte Nak&#305;&#351; &#304;&#351;leyen K&#305;z" isimli tablolar&#305; teknik uygulama konusunda bizleri ayd&#305;nlatmakta Osman Hamdi'nin i&#351;lemeli, kordon tutturma oyalarla bezenmi&#351; &#252;&#231; etek giyerek resimlendirilmi&#351; e&#351;inin tablosu ise i&#351;lemeli giysiler konusunda &#246;nemli g&#246;rseller olu&#351;turmaktad&#305;r.

Yaz&#305;l&#305; kaynaklar ve grav&#252;r, minyat&#252;r, resim vb. gibi &#246;rnekler d&#305;&#351;&#305;nda ilgi &#231;eken bir grup i&#351;leme tasvirine de mezar ta&#351;lar&#305;nda rastlanmaktad&#305;r. Ya &#351;ahideyi ta&#231;layan ba&#351;l&#305;k ya da sandukay&#305; &#246;rten pu&#351;ide bi&#231;iminde tasarlanm&#305;&#351; bu &#246;rnekler aras&#305;nda 16. y&#252;zy&#305;ldan Konya Mevlana Dergah&#305;'ndaki Kuyucu Murat Pa&#351;a'n&#305;n k&#305;z&#305; Fatma Han&#305;m'a ait oldu&#287;u d&#252;&#351;&#252;n&#252;len sandukay&#305; ta&#231;layan fes palmet motifleriyle, &#304;stanbul Sokollu T&#252;rbesi'ndeki Safiye Han&#305;m'&#305;n sandukas&#305;n&#305; ta&#231;layan fes k&#252;pe motifleriyle ka&#351;bast&#305; olarak isimlendirilen i&#351;lemeli bantlar&#305;n fesleri bezemek i&#231;in de kullan&#305;lm&#305;&#351; olabilece&#287;ini akla getirmektedir.

Ey&#252;psultan S&#305;byan Mektebi Haziresi'nde bulunan 17. y&#252;zy&#305;l sonu 18. y&#252;zy&#305;l ba&#351;&#305;na tarihlenebilecek bir ba&#351;ka ba&#351;l&#305;ksa kavuk &#246;rt&#252;s&#252; olarak haz&#305;rlanan &#246;rt&#252;n&#252;n yaln&#305;z kavukluktaki kavu&#287;u tozdan korumak amac&#305;yla de&#287;il ayn&#305; zamanda y&#252;ksek silindirik k&#252;lahlar&#305; bezemek amac&#305;yla tasarlanm&#305;&#351; &#246;rt&#252;ler oldu&#287;u g&#246;r&#252;&#351;&#252;n&#252; desteklemektedir. B&#252;t&#252;n bu par&#231;alar g&#252;n&#252;m&#252;ze ula&#351;an ka&#351;bast&#305; ve kavuk &#246;rt&#252;lerinin konu ve kompozisyon repertuar&#305;n&#305; zenginle&#351;tirmekte i&#351;levinin yan&#305; s&#305;ra estetik a&#231;&#305;s&#305;ndan bizleri ayd&#305;nlatmaktad&#305;r.

Pu&#351;ide tasvirlerine gelince Konya &#304;nce Minare M&#252;zesi'ndeki 967 envanter numaral&#305; &#351;akay&#305;klarla bezenmi&#351; sanduka, 5818 envanter numaral&#305; rozet &#231;i&#231;ekleriyle bezenmi&#351; sanduka yan&#305; s&#305;ra &#304;stanbul Ferhat Pa&#351;a T&#252;rbesi'nden &#231;intemani motifleriyle bezenmi&#351; 1001 (1592 M.) tarihli &#304;brahim Bey sandukas&#305; 16. y&#252;zy&#305;lda; &#304;stanbul Ey&#252;psultan'daki Cafer Pa&#351;a T&#252;rbesi'ndeki Cafer Pa&#351;an&#305;n o&#287;lu ve Hatice Binti Mehmed isimli bir han&#305;ma ait sandukalar ise 17. y&#252;zy&#305;lda bitkisel bezemeler ve &#231;intemani motifleriyle s&#252;slenmi&#351; pu&#351;ideler yap&#305;lm&#305;&#351; oldu&#287;unu g&#246;stermektedir. Gerek bu par&#231;alar gerek Ey&#252;psultan S&#305;byan Mektebi Haziresi'ndeki 17. y&#252;zy&#305;la tarihlenen Mehmed Bey sandukas&#305; ve Mihri&#351;ah Sultan &#304;mareti Haziresi'ndeki isimsiz sanduka &#231;intemani motifleriyle yap&#305;lm&#305;&#351; s&#252;slemelerin 17. y&#252;zy&#305;ldaki boyutuna i&#351;aret etmektedir. B&#252;t&#252;n bu &#246;rnekler hem pu&#351;idelerde se&#231;ilen konular hem pu&#351;idelerin kompozisyon &#231;e&#351;itlemelerini sergilemeleri hem de Klasik D&#246;nemden g&#252;n&#252;m&#252;ze hi&#231; pu&#351;ide ula&#351;mam&#305;&#351; olmas&#305; a&#231;&#305;s&#305;ndan de&#287;er arzetmektedir.

&#304;lgi &#231;eken bir ba&#351;ka &#246;rnekse Ey&#252;psultan Zal Mahmud Pa&#351;a Cami Haziresi'nin k&#246;&#351;esindeki 1218 (1803 M.) tarihli &#351;ahidedir. Ali Ba&#351;'a ait olan bu mezar ta&#351;&#305;nda bir sayeban tasar&#305;m&#305; yer almaktad&#305;r.

Osmanl&#305; &#304;mparatorlu&#287;u D&#246;nemi'nde i&#351;lemeler, saray ve saray d&#305;&#351;&#305; (ev, &#231;ar&#351;&#305;, ordu, tekke, okul) olmak &#252;zere iki &#231;evrede yap&#305;l&#305;yordu. &#350;ehirdeki en fakir evden kona&#287;a, saraya; dar bir &#231;evre olan k&#246;y evinden &#231;evreler aras&#305;nda ge&#231;i&#351; sa&#287;layan &#231;ar&#351;&#305;ya; &#231;ar&#351;&#305;dan ile, ilden ile yay&#305;larak, y&#246;re ve b&#246;lgeler aras&#305; ileti&#351;im kuran, baz&#305; tarikat mensuplar&#305;n&#305;n h&#252;crelerinden daha geni&#351; bir &#231;evre olan yerli yabanc&#305; ustalar&#305;n &#231;al&#305;&#351;t&#305;&#287;&#305; saray; saraydan ordu mensuplar&#305;na kadar geni&#351; bir alanda uygulanan bu sanat dal&#305; geni&#351; bir tabana oturmaktayd&#305;. B&#246;ylece saray, ev, &#231;ar&#351;&#305; etkile&#351;erek girift e&#351; de&#287;erde bir zincirin halkalar&#305; gibi birbirini tamaml&#305;yordu. &#304;&#351;leme sanat&#305; belli bir z&#252;mrenin de&#287;il herkesin yarar sa&#287;lad&#305;&#287;&#305;, estetik haz duydu&#287;u bir sanat dal&#305; olarak uygulan&#305;yordu.

Saray defterleri ve sarayda bulunan baz&#305; belgeler saray &#231;evresinde yap&#305;lan i&#351;lemelerle ilgili baz&#305; ip u&#231;lar&#305; vermektedir. 15. y&#252;zy&#305;la ait bilgiler i&#231;eren saray defterlerinde atelyeler aras&#305;nda &#231;ad&#305;r yapan atelyelere de&#287;inilmekte otuzsekiz &#231;ad&#305;r yap&#305;c&#305;n&#305;n bug&#252;nk&#252; Sultan Ahmet Meydan&#305;'nda, &#304;brahim Pa&#351;a Saray&#305;'n&#305;n yan&#305;nda, bar&#305;nd&#305;&#287;&#305;ndan &#231;ad&#305;rlar&#305;n &#231;ad&#305;r bak&#305;c&#305;lar&#305; yan&#305;nda sakland&#305;&#287;&#305;ndan ve harp zaman&#305;: Yedi &#231;ad&#305;r yap&#305;c&#305;, on alt&#305; &#231;ad&#305;r kurucu ve iki &#231;ad&#305;r s&#252;sleyici (nak&#351;duzan) ustan&#305;n sefere &#231;&#305;kt&#305;klar&#305;ndan s&#246;z edilmektedir.

<div align="center">
Уважаемый пользователь, вам необходимо зарегистрироваться, чтобы посмотреть скрытый текст!
</div>


Поделитесь записью в соцсетях с помощью кнопок:

Просмотров: 5313
Рейтинг:
  • 5

Реклама от партнеров: